I. Negatywny wpływ wypalania traw na ludzi
Dla porównania przytoczmy przykład dymu papierosowego: wszyscy wiemy, jak jest szkodliwy, dlatego walczymy z nałogiem palenia papierosów. Tak samo postępujmy w odniesieniu do wypalania traw! Jeżeli ktoś pali papierosa w miejscu publicznym, zwracamy mu uwagę - tak samo róbmy widząc jak ktoś bezmyślnie wypala trawy.
Należy pamiętać o kolejnej bardzo ważnej kwestii:, kiedy strażacy są zadysponowani do akcji gaszenia pożarów traw, łąk i nieużytków, w tym samym czasie mogą być potrzebni w innym miejscu, np. do ratowania życia ludzi poszkodowanych w wypadku drogowym czy innym tragicznym zdarzeniu. Zaangażowanie w akcję gaszenia trawy powoduje znaczne wydłużenie czasu dojazdu do miejsca zdarzenia, a często o życiu człowieka decydują minuty.
II. Wypalanie traw a zwierzęta
Powyższe przykłady stanowią niezbity dowód, że wypalanie traw niszczy wszystkie organizmy, nie tylko szkodniki. Giną organizmy glebowe, owady zapylające kwiaty, dżdżownice, drobne kręgowce, pisklęta wcześnie zakładających gniazda ptaków. Zdarza się, że w pożodze tracą życie zwierzęta chronione.
III. Ujemne skutki wypalania traw w rolnictwieZmorą pożarową jest wiosenne wypalanie traw, a późnym latem
i jesienią wypalanie resztek pożniwnych. W naszej świadomości
zalągł się mit, że wypalanie traw i słomy poprawia jakość
gleby, jest swoistym rodzajem jej nawożenia i użyźniania.
Rolnicy nadal sądzą, że ogień to "najtańszy herbicyd" do
zwalczania chwastów. Okazuje się, że aby grunty rolne
utrzymywane były w tzw. Dobrej kulturze rolnej, przy
zachowaniu wymogów ochrony środowiska zabronione jest
wypalanie traw. Wiele lat temu naukowcy udowodnili, że takie
pożary są szkodliwe. Ogień nie tylko zabija żyjące w trawie
zwierzęta i mikroorganizmy, ale także wyjaławia glebę - z
takich zabiegów "oczyszczających" nie płyną żadne korzyści. Po
wypaleniu gleba ubożeje.
Łąka czy pastwisko po wypaleniu
się zazielenią, ale będą bezwartościowe. Jest to najgorsza
opcja przygotowania gleby do nowego cyklu. W trakcie wypalania
ginie cała mikroflora i mikrofauna, które ożywiają
glebę.
Gospodarz, który chowa bydło i wypędza je na
pastwisko nie ma problemu z zalegającą trawą - zjadają ją
zwierzęta. Niestety, sytuacja w rolnictwie zmusiła większość
gospodarzy do znacznego ograniczenia pogłowia
bydła.
Dlaczego nasi rodzimi rolnicy, niemający bydła, nie
zbierają traw na pasze?
W naszej kulturze pasza nie jest
jeszcze towarem handlowym, jak na przykład w krajach Unii
Europejskiej. Polscy rolnicy niemający bydła nie zbierają traw
na pasze. Zatem czy twierdzenie, że rolnicy na wypalanie traw
i resztek roślinnych w większości przypadków decydują się po
prostu z biedy, jest słuszne?
O to, aby nasiona chwastów
nie rozsiewały się, należy dbać na przestrzeni całego roku.
Chwasty na miedzach, wśród pól uprawnych, w rowach, nad
potokami i ciekami wodnymi należy systematycznie kosić od
wiosny do wczesnej jesieni. Uzyskana młoda zielonka ma walory
pokarmowe i powinna być przeznaczona na pasze dla inwentarza.
Wypalanie traw, słomy i zarośli to brutalny sposób niszczenia zieleni. Wbrew pozorom, wypalanie nie daje żadnych korzyści, a wręcz przeciwnie - przynosi jedynie szkody. Świadczą o tym niżej przedstawione fakty.
Spalanie słomy na polu powoduje:
- nierównomierny wzrost
roślin następczych
- naruszenie struktury gleby (znaczna
koncentracja soli w popiele niektórych słom)
- nadmierny
rozwój chwastów
- powstawanie pożarów.
W skutek wypalania traw, słomy powstają groźne pożary:
-
zabudowań wiejskich
- lasów
- stert, stogów i otwartych
składowisk płodów rolnych
- maszyn rolniczych.
W
pożarach tych giną ludzie i zwierzęta
Nie wypalajmy traw i pozostałości roślinnych! Jest przecież
inny sposób na ich spożytkowanie. Zamiast spalać, można je
kompostować i w postaci próchnicy ponownie wprowadzać na pole.
Wtedy zyskamy pewność, że użyźnią nam glebę, a my osiągniemy
bardziej owocne plony bez szkód dla środowiska.
Prawidłowe
zmianowanie, poprawna agrotechnika, nawozy zielone i komposty
znacznie przyspieszają regenerację gleby.
Dlatego należy
zawsze podkreślać następujące zasady:
Mikroorganizmy spełniają dwojaką rolę w glebach: z jednej
strony trawią masę organiczną i tworzą próchnicę, z drugiej -
niektóre z nich wytwarzają dwutlenek węgla, inne kwasy
organiczne, które ponownie trawią lub rozpuszczają składniki
mineralne. Im więcej mikroorganizmów znajduje się w glebie,
tym lepiej przebiegają procesy trawienia i
rozpuszczania.
Dlatego w interesie rolników jest to,
aby:
1) w glebie znajdowały się odpowiednie organizmy
2)
wspierać ich wzrost oraz rozwój
3) dbać o odpowiednie
przewietrzanie gleby i utrzymywanie jej w wilgotności, żeby
mikroorganizmy mogły się rozmnażać i spełniać swoje
zadania.
Należy stworzyć warunki, w których będą mogły
dominować pożyteczne mikroorganizmy. Wówczas do nich dostosuje
się masa mikroorganizmów neutralnych, zapewniając glebie
zdolność do regeneracji. Wspólnie są w stanie np. stłumić w
glebie mikroorganizmy chorobotwórcze i wyeliminować procesy
gnilne.
Mamy nadzieję, że przedstawione negatywne skutki
wypalania traw i słomy przekonają wielu rolników do
pozytywnego myślenia oraz postępowania.
Pożary są głównym i najniebezpieczniejszym zagrożeniem dla
naszych lasów. Ogień szybko ogarnia ogromne połacie
drzewostanów, doszczętnie niszcząc trwające od wieków
działanie przyrody. Po pożarze las odradza się przez
dziesiątki lat. Współczynnik zagrożenia pożarowego polskich
lasów należy do najwyższych w Europie!
Lasy w Polsce
charakteryzują się wysokim zagrożeniem pożarowym.
W
okresie największego zagrożenia pożarowego, tj. od 1 kwietnia
do 31 października, często wystarczy iskra, aby spłonęło
kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt hektarów lasu.
Ludzie
odpowiadają za powstanie ponad 90% pożarów lasów.
To jedynie wybrane przyczyny powstawania pożarów lasów.
Zagrożenie pożarowe lasu w różnych porach roku.
Największe zagrożenie pożarowe lasu występuje w okresie
wczesnej wiosny i lata. Wczesną wiosną w lesie występują duże
ilości łatwopalnych materiałów: opadłe listowie, chrust, sucha
roślinność dna lasu. W miarę rozwoju roślinności runa leśnego,
zagrożenie pożarowe lasu maleje. W miesiącach letnich trwa
pełnia wegetacji roślin. Jednak, w wyniku silnego
promieniowania słonecznego, zagrożenie pożarowe lasu może
wzrosnąć. Utrzymujące się wysokie temperatury bez opadów
powodują wysychanie ściółki i roślinności dna lasu - wystarczy
iskra, aby spowodować pożar.
Okres jesienny - z niższymi
temperaturami i na ogół większymi opadami - charakteryzuje się
mniejszym zagrożeniem pożarowym. Bardzo ważnym czynnikiem
kształtującym zagrożenie pożarowe lasów w poszczególnych
porach roku są warunki pogodowe. Od nich zależy podatność lasu
na zapalenie. Największe znaczenie w ocenie zagrożenia
pożarowego mają:
Prognozowanie i wykrywanie pożarów lasu, stopnie zagrożenia
pożarowego.
W okresie zagrożenia pożarowego, tzn. od marca
do września, kiedy powstaje 98% pożarów leśnych, na terenie
Lasów Państwowych działa system monitorowania zagrożenia
pożarowego lasu.
W skład tego systemu wchodzą punkty
meteorologiczne, w których dokonuje się pomiarów
meteorologicznych oraz wilgotności ściółki leśnej
umożliwiających określenie stopnia zagrożenia pożarowego lasu,
a także obserwacje naziemne mające na celu wykrywanie pożarów
leśnych (dostrzegalnie przeciwpożarowe, wieże telewizyjne,
patrole naziemne korzystające z samochodów wyposażonych w
radiotelefony). Gdy pożar zostanie zauważony, w jego gaszeniu
i alarmowaniu wykorzystuje się powietrzne siły gaśnicze
(samoloty i śmigłowce), służące także do patrolowania, bazy
sprzętu przeciwpożarowego w każdym nadleśnictwie, operacyjne
jednostki gaśnicze, sieć punktów czerpania wody gaśniczej oraz
Punkty Alarmowo-Dyspozycyjne (PAD) w każdym nadleśnictwie i
regionalnej dyrekcji.
Na podstawie wilgotności ściółki
sosnowej, wilgotności powietrza oraz współczynnika opadowego
leśnicy określają aktualny stopień zagrożenia pożarowego.
W
okresie od 01.04 do 31.10 każdego roku pomiary dokonywane są
codziennie i podawane do wiadomości Służb Leśnych, a w okresie
szczególnego zagrożenia pożarowego również do radia i
telewizji. Wyróżnia się następujące stopnie zagrożenia
pożarowego lasu:
0 - brak zagrożenia
I - zagrożenie
małe
II - zagrożenie duże
III - zagrożenie
katastrofalne.
Po wystąpieniu 5-dniowego okresu, w którym
wilgotność ściółki mierzona o godz. 9.00 była niższa od 10% -
Nadleśniczy, dyrektor parku narodowego, wprowadza zakaz wstępu
do lasu. W lasach około 90% pożarów powstaje przy wilgotności
ściółki poniżej 15%.
Warto mieć obywatelską świadomość, iż
są to niemalże celowe podpalenia, jeżeli jesteśmy do tego
stopnia nieostrożni, że rzucamy niedopałek, bądź wjeżdżamy do
lasu w momencie, kiedy jest to zabronione.
Zakaz wstępu do
lasu jest związany między innymi z ochroną życia ludzkiego.
Zwróć uwagę na tablice informujące o zakazie i dostosuj
się do niego, gdyż chodzi tu również o Twoje bezpieczeństwo!
Do zadań wykonywanych w zakresie ochrony przeciwpożarowej należą:
Zabezpieczeniu przeciwpożarowemu lasów służą pasy
przeciwpożarowe w lasach położonych przy obiektach mogących
stanowić zagrożenie pożarowe lasu.
Wyróżnia się
następujące rodzaje pasów przeciwpożarowych, o których oraz
sposoby ich wykonania:
1) pas przeciwpożarowy oddzielający
las od drogi dojazdowej, nie będącej drogą publiczną, do
zakładu przemysłowego, obiektu magazynowego stanowi drzewostan
o szerokości 50 m, licząc od skraju lasu, pozbawiony martwych
drzew, gałęzi, chrustu, nieokrzesanych ściętych drzew oraz
pozostałości po wycince drzew,
2) pas przeciwpożarowy
oddzielający las od drogi publicznej, zakładu przemysłowego,
obiektu magazynowego, obiektu użyteczności publicznej oraz
poligonu wykonuje się w sposób określony w pkt 1, z tym, że w
odległości 2 do 5 m od granicy lasu wykonuje się bruzdę o
szerokości 2 m oczyszczoną do warstwy mineralnej.
W razie zagrożenia pożarowego można urządzać także inne rodzaje pasów przeciwpożarowych, według zasad gospodarki leśnej.
Bezpieczne zasady zachowania się w lesie.
Las jest otwarty dla wszystkich, lecz musimy pamiętać o kilku zasadach, aby nasz pobyt w lesie nie naruszył jego harmonii.
Leśnicy i strażacy liczą na współpracę ze społeczeństwem,
zwłaszcza w wykrywaniu źródeł ognia, a w przypadku zauważenia
pożaru - na powiadamianie straży pożarnej, nadleśnictwa lub
właściciela lasu.
Bardzo często występuje sytuacja, że
Polak ma poczucie "nie będę kapusiem" i widząc podpalacza
nikogo nie informuje o tym. To jest dowód, że nie jesteśmy
jeszcze w pełni państwem obywatelskim.
998
Ogólnopolski bezpłatny numer Państwowej Straży Pożarnej
112
Ogólnopolski bezpłatny numer alarmowy z telefonów
komórkowych.
Dzwoniąc na ten numer dodzwonimy się
zazwyczaj do najbliższego posterunku policji. W wielu gminach
i powiatach w naszym kraju numer ten jest już obsługiwany
przez Centra Powiadamiania Ratunkowego CPR - wówczas na numer
112 możemy dzwonić z telefonów stacjonarnych. W CPR całą dobę
dyżuruje oficer dyżurny straży pożarnej i pogotowia. Mają oni
także stałą łączność z policją. To tutaj docelowo mają trafiać
wszystkie zgłoszenia o zdarzeniach, które dotychczas odbierali
dyżurni w pogotowiu, straży pożarnej i policji.
Radzimy
jednak korzystać z numeru 998 dopóki numer 112 nie będzie
zintegrowany w całym kraju.
Wypalanie traw oprócz tego, że jest naprawdę niebezpieczne,
jest też niedozwolone. Określają to odpowiednie zapisy
prawne:
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie
przyrody. (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 z późn.
zm.)
Zgodnie z art. 45 ustawy "zabrania się wypalania
roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach,
pasach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie
oczeretów i trzcin".
Art. 59. "Kto wypala roślinność na
łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych,
szlakach kolejowych, w strefie oczeretów lub trzcin podlega
karze aresztu lub grzywny".
Wypalania traw zabrania też:
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000
r. Nr 56, poz. 679 z późn. zm.).
Jej art. 30 ust. 3 pkt 3
mówi, że "w lasach oraz na terenach śródleśnych, jak również w
odległości do 100 m od granicy lasu, zabrania się działań i
czynności mogących wywołać niebezpieczeństwo, a w
szczególności:
1. rozniecenia poza miejscami wyznaczonymi
do tego celu przez właściciela lasu lub nadleśniczego
2.
korzystania z otwartego płomienia
3. wypalania wierzchniej
warstwy gleby i pozostałości roślinnych.
Dodatkowe sankcje
zagrażają osobom, które doprowadziły do czyjejś śmierci lub
powstania strat materialnych.
Kary za wypalanie traw, łąk i nieużytków.
Artykuł 59 rozdziału 8 ustawy o ochronie przyrody mówi, że
"kto wypala roślinność na łąkach, pastwiskach, nieużytkach,
rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych, w strefie
oczeretów i trzcin, podlega karze aresztu lub grzywny".
Według art. 82, § 1 Kodeksu wykroczeń nr 6, poz. 29
(ustawy z dnia 20 maja 1971 r. z nowelizacjami do 1995 r.)
mówi, że za wykroczenie tego typu grozi kara aresztu, grzywny
lub nagany. Natomiast art. 24, § 1 w związku z art. 82 mówi
jasno: "...grzywnę wymierza się w wysokości od 5 zł do 500 zł,
chyba że ustawa stanowi inaczej".
Przestrzegamy przed zagrożeniami wynikającymi z
wypalania roślinności.
Apelujemy o rozsądek! Zanim
podpalisz, zastanów się czy przez bezmyślność nie narazisz
życia swojego i innych.